İstanbul Barajlarında 64 Yılın En Düşük Seviyesi Kaydedildi

Büyük bir metropolün su kaynakları her zaman hassas dengeler üzerine kuruludur ve ani değişimler milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkileyebilir. Özellikle son dönemde yaşanan hava olayları ve yağış rejimindeki sapmalar, birçok kişide soru işaretleri yaratıyor. Barajlardaki su seviyeleri normalin altında seyrediyor, uzmanlar gelecek aylar için tedbir çağrısı yapıyor. Bu durumun arkasında yatan rakamlar ve bilimsel değerlendirmeler, konuyu daha yakından incelemeyi zorunlu kılıyor. Peki tam olarak hangi veriler bu kadar endişe verici ve önümüzdeki dönemde neler yaşanabilir?

Bir üniversite dekanı, bölgenin su durumuyla ilgili çarpıcı açıklamalarda bulundu. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer, Marmara Bölgesi’ndeki yağışların uzun yıllardır görülmemiş bir düşük seviyede olduğunu vurguladı. Ona göre sonbahar ve kış aylarındaki yağışlar, yaz dönemini rahat geçirmek için yeterli gelmemiş. Birçok kişi barajların dolduğunu düşünse de gerçek tablo oldukça farklı.

Marmara Bölgesi’nde Rekor Düşük Yağış Yılı

Prof. Dr. Tecer’in paylaştığı verilere göre Marmara Bölgesi, 2025 yılında son 64 yılın en düşük yağış ortalamasını yaşadı. Uzun yıllar ortalaması 670 milimetre olan yağış miktarı, geçen yıl sadece 454 milimetre civarında kaldı. Bu da yüzde 31,7’lik bir düşüş anlamına geliyor. Ülke genelindeki raporlar da benzer bir tablo çiziyor; uzun dönemli ortalamalardan yüzde 27,6 daha az yağış kaydedildi. Bu rakamlar, bölgenin su kaynaklarını besleyen temel girdinin ne kadar yetersiz kaldığını net şekilde ortaya koyuyor.

Ocak ve şubat aylarındaki yağışlar da beklentileri karşılamamış. Ani ve şiddetli sağanaklar şeklinde gelen yağmurlar, toprağa yeterince sızamadan yüzeysel akışla derelere ve denizlere karışıyor. Bu durum, barajların ve yer altı sularının beslenmesini engelliyor. Prof. Dr. Tecer, asıl ihtiyaç duyulan yağış türünün kar olduğunu özellikle belirtiyor. Kar yağışı yavaş yavaş eriyerek hem barajları hem de yer altı sularını daha etkili şekilde doldururken, son dönemde bu tür yağışlar da yetersiz kalmış.

Baraj Doluluk Oranlarındaki Dramatik Düşüş

Bugün itibarıyla İstanbul’u besleyen barajlardaki doluluk oranı yüzde 44 seviyesinde bulunuyor. Geçen yıl aynı dönemde, yani 2025 şubat ayında bu oran yüzde 74,5’e ulaşmıştı. Aradaki fark gerçekten ciddi; yaklaşık 30 puanlık bir gerileme söz konusu. Ocak ayında doluluk yüzde 28 civarındayken aralıkta daha da düşük seviyeler görülmüştü. Bu veriler, kış aylarının barajları toparlamak için yetersiz kaldığını açıkça gösteriyor.

Yaz aylarını sıkıntısız geçirebilmek için nisan sonuna kadar baraj doluluk oranlarının yüzde 70’lere çıkması gerektiği belirtiliyor. Aksi takdirde hem artan su tüketimi hem de yüksek buharlaşma nedeniyle ciddi bir kuraklık ve susuzluk sorunu yaşanabilir. Geçen yıl yüksek sıcaklıklar nedeniyle buharlaşma kaybı yüzde 25’lere kadar çıkmıştı; genel olarak yüzde 20’lik bir kayıp hesaba katıldığında yağışların dörtte biri boşa gidebiliyor.

Yağış Türü ve Yüzeysel Akış Sorunu

Prof. Dr. Tecer, yağışların şiddetinin de büyük önem taşıdığını anlatıyor. Bardaktan boşanırcasına yağan yağmurlar, bir aylık veya altı aylık miktarı tek seferde boşaltabiliyor. Bu durumda su toprağa sızmak yerine hızla akıp gidiyor. Yer altı sularına ulaşacak zamanı bulamıyor, barajlara ise sınırlı katkı sağlıyor. Eskiden daha düzenli ve ılımlı yağışlar olurken şimdi bu ani sağanaklar suyun verimli kullanılmasını engelliyor.

Bölgede yeterince kar yağışı olmaması da ayrı bir sorun. Kar, yavaş eriyerek toprak ve su kaynaklarını uzun süre besliyor. Ancak son kış mevsiminde bu tür yağışlar sınırlı kaldı. Trakya ve İstanbul çevresinde kar eksikliği, barajların ve yer altı sularının doluluk oranlarını olumsuz etkiledi.

Yaz Aylarında Artan Riskler

Yaz döneminde su tüketimi doğal olarak yükseliyor. Bahçe sulamaları, daha fazla duş kullanımı ve genel ihtiyaç artışı yanında buharlaşma da ciddi oranda yükseliyor. Eğer mart ve nisan aylarında mevsim normallerinin üzerinde yağış gelmezse, Marmara Bölgesi özellikle de büyük şehir yaz aylarını ciddi su sıkıntısıyla karşı karşıya geçirebilir. Prof. Dr. Tecer, “susuzlukla perişan olacağımız dönemlere çok adayız” diyerek durumun ciddiyetini vurguluyor.

Bu risk sadece barajlarla sınırlı değil. Yer altı suları da aynı şekilde etkileniyor. Ani yağışlar nedeniyle sızıntı zamanı kaçırılıyor, suyun büyük kısmı kayboluyor. Bu döngü devam ederse uzun vadede daha büyük sorunlar yaşanabilir.

Alınması Gereken Önlemler ve Çözüm Önerileri

Prof. Dr. Tecer, kişisel ve kurumsal önlemlerin artık zorunlu hale geldiğini söylüyor. Özellikle büyük şehirlerdeki sitelerde kullanılan suların yağmur hasadıyla elde edilmesi büyük önem taşıyor. Yağmur sularının sele dönüşüp akıp gitmesine seyirci kalınmamalı. Son dönemde mevzuatta bazı değişiklikler yapıldığı belirtiliyor ancak uygulamaya geçilmesi şart.

Herkesin suyu tasarruflu kullanması artık bir yaşam biçimi olmalı. Duş süresini kısaltmak, muslukları sıkı kapatmak, bahçe sulamasını akıllı sistemlerle yapmak gibi basit adımlar bile toplamda büyük fark yaratabilir. Çünkü ocak ve şubat yağışları, “bol yağışlı sezon” algısını yaratacak kadar yeterli olmadı. Hızlı akış nedeniyle su kaybı yaşandı.

Uzun Vadeli Bakış ve Gelecek Riskleri

Bu tablo, iklim değişikliğinin etkilerini de gözler önüne seriyor. Yağış rejimindeki değişimler, daha sık görülen ani olaylar ve kar eksikliği, su kaynaklarını giderek daha kırılgan hale getiriyor. Büyük şehirlerin su ihtiyacının karşılanması için yeni stratejiler geliştirilmesi gerekiyor. Barajların yanı sıra alternatif kaynaklar ve tasarruf teknikleri ön plana çıkmalı.

Prof. Dr. Tecer’in uyarısı, sadece bugünü değil yarını da ilgilendiriyor. Eğer mart ve nisan aylarında beklenen yağışlar gelmezse yaz dönemi gerçekten zor geçebilir. Su sıkıntısı, günlük hayatı, tarımı, sanayiyi ve ekosistemi doğrudan etkileyecek. Bu nedenle herkesin konuya sahip çıkması, tasarrufu alışkanlık haline getirmesi şart.

Herkes İçin Çağrı Zamanı

Su kaynaklarının korunması ortak bir sorumluluk. Bireysel çabalar birleştiğinde büyük sonuçlar doğurabilir. Yağmur hasadı sistemlerini yaygınlaştırmak, gri su kullanımını artırmak ve bilinçli tüketim alışkanlıkları edinmek gibi adımlar atılabilir. Uzmanların sesine kulak vermek ve verileri dikkate almak, olası krizleri önlemenin en etkili yolu.

İstanbul gibi dev bir metropolün su ihtiyacı her geçen gün artarken kaynaklar sınırlı kalıyor. Son 64 yılın en düşük yağış seviyesi, bir uyarı niteliğinde. Baraj doluluk oranlarının nisan sonuna kadar yüzde 70’lere ulaşması için doğadan destek beklenirken insan faktörü de devreye girmeli. Tasarruf, hasat ve bilinçli kullanım ile bu zorlu dönemi aşmak mümkün.

Bu gelişmeler, suyun değerini bir kez daha hatırlatıyor. Her damlanın kıymetini bilmek, gelecek nesillere temiz ve yeterli su bırakmanın anahtarı. Mart ve nisan aylarının getireceği yağışlar umut olsa da şimdiden hazırlıklı olmak en doğrusu. Su krizine karşı alınacak her önlem, yaz aylarını daha rahat geçirmeyi sağlayabilir. Konuyla ilgili gelişmeleri takip etmek ve kendi tüketim alışkanlıklarını gözden geçirmek, herkes için önemli bir adım olacak.

Okuyucular olarak bu konuda daha duyarlı davranmak, küçük değişikliklerle büyük katkı sağlamak mümkün. Su kaynaklarının sürdürülebilirliği için bugünden harekete geçmek, yarınları güvence altına almanın tek yolu. Bu süreçte bilim insanlarının uyarıları yol gösterici niteliğinde. İstanbul’un ve Marmara Bölgesi’nin su geleceği, hepimizin elinde.