Bilal Demir
Bölgedeki askeri hareketlilik her geçen saat daha da yoğunlaşıyor. Çatışmaların ikinci günü, karşılıklı saldırılar ve diplomatik tepkilerle dolu bir tablo çiziyor. Uzmanlar bu gelişmelerin küresel güvenlik dengelerini uzun süre etkileyebileceğini belirtiyor. Henüz tam bilanço netleşmemiş olsa da sahadan gelen raporlar durumun hızla kötüleştiğini işaret ediyor.
Operasyonların ikinci gününde özellikle hava faaliyetleri ve füze hareketlilikleri ön plana çıktı. Stratejik hedeflere yönelik baskınlar, savunma sistemlerini zorlarken sivil alanlardaki etkiler de giderek artıyor. Uluslararası gözlemciler bu tür gelişmelerin hem askeri hem de diplomatik sonuçlarını yakından izliyor.
ABD Merkez Komutanlığından İlk Kayıp Açıklaması
ABD Merkez Komutanlığı CENTCOM, İran operasyonunda üç Amerikan askerinin hayatını kaybettiğini, beş askerin de ağır yaralandığını resmen duyurdu. Bu, savaşın başlangıcından bu yana Amerikan ordusundan yapılan ilk kayıp açıklaması oldu. Komutanlık, operasyon sırasında İran’ın dört füze ile USS Abraham Lincoln uçak gemisini hedef aldığı iddiasını kesin bir dille yalanladı. İran füzelerinin geminin yakınına bile yaklaşamadığı belirtilirken, ekipman hasarı veya toplam yaralı sayısı konusunda ek detay verilmedi. Bu açıklama, operasyonun beklenenden daha maliyetli olabileceğinin ilk işareti olarak değerlendiriliyor.
İran Ruhani Lideri Hamaney’in Ölümü Resmen Teyit Edildi
İran devlet televizyonu, dinî lider Ayetullah Ali Hamaney’in dünkü saldırılar sonucu hayatını kaybettiğini resmen doğruladı. Hamaney’in erken saatlerde düzenlenen operasyonlarda öldüğü belirtildi. Ülkede 40 günlük resmî yas dönemi ve yedi günlük ulusal tatil ilan edildi. Hamaney’in ölümüyle birlikte geçiş sürecini yönetmek üzere üç kişilik bir geçici konsey oluşturuldu. Bu konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da yer alıyor. Ruhani liderin yerine seçimi 88 üyeli Uzmanlar Meclisi gerçekleştirecek.
Geçici Liderlik Konseyine Ali Rıza Arifi Atandı
İran yarı resmî ajansı ISNA, Ali Rıza Arifi’nin Hamaney’in görevlerini geçici olarak üstlenecek konseye atandığını açıkladı. Arifi, fakih sıfatıyla Cumhurbaşkanı ve yargı erki başkanı ile birlikte geçiş sürecini yönetecek. Şu anda dinî eğitim sisteminin başında bulunan Arifi, aynı zamanda Anayasayı Koruyucular Konseyi ve Uzmanlar Meclisi üyesi. Bu atama, İran’daki iktidar boşluğunun kısa sürede doldurulmaya çalışıldığını gösteriyor.
Eski Cumhurbaşkanı Ahmedinejad da Hayatını Kaybetti
İran devlet ajansı ILNA, eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın ABD-İsrail hava saldırısında hayatını kaybettiğini duyurdu. Ahmedinejad, Tahran’ın doğusundaki evinde korumasıyla birlikte öldü. 2005-2013 yılları arasında cumhurbaşkanlığı yapan Ahmedinejad, popülist söylemleri ve Batı karşıtı tutumuyla tanınıyordu. Görev süresi boyunca nükleer politika nedeniyle yaptırımlar ve ekonomik krizle anılan isim, son yıllarda tartışmalı bir figür haline gelmişti.
İran Misillemesinde İsrail ve BAE’de Can Kayıpları
İran’ın misilleme füzelerinden biri İsrail’in Beyt Şemeş kentine isabet etti. Patlama sonucu dokuz kişi hayatını kaybetti, 20’den fazla kişi yaralandı. İsrail ordusu erken uyarı sisteminin devreye girdiğini ancak füzenin imha edilemediğini belirterek soruşturma başlattı. Birleşik Arap Emirlikleri’nde ise İran saldırılarında üç kişi öldü, 58 kişi yaralandı. Ölenler Pakistan, Nepal ve Bangladeş uyruklu işçilerdi. BAE Savunma Bakanlığı, iki günde 165 balistik füze, iki seyir füzesi ve 541 insansız hava aracı fırlatıldığını, çoğunun havada imha edildiğini açıkladı.
Tel Aviv ve Kudüs’te Geniş Çaplı Etkiler
Tel Aviv’de 50’den fazla yapı hasar gördü, 94 kişi yaralandı. Kudüs’teki tüm kutsal mekanlar ibadete kapatıldı. Batı Şeria ile Kudüs arasındaki geçiş noktaları geçici olarak kapandı. İsrail ordusu ülke genelinde alarma geçti ve Tahran’a yönelik yeni hava saldırıları düzenlediğini duyurdu. 200 savaş uçağıyla 500’ün üzerinde hedefin vurulduğu belirtildi.
Üst Düzey İran Komutanları da Öldü
ABD-İsrail saldırılarında İran Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musavi ve Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Muhammed Pakpur hayatını kaybetti. Savunma Konseyi toplantısının hedef alındığı saldırıda Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Destek Sorumlusu Aziz Nasırzade de öldü. Bu kayıplar, İran ordusunun komuta zincirinde ciddi bir boşluk oluşturdu.
Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Mesajlar
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hamaney’in öldürülmesini “insan ahlakının ve uluslararası hukukun ihlali” olarak nitelendirdi. Kremlin, Hamaney’i Rusya-İran stratejik ortaklığına büyük katkı sağlayan bir devlet adamı olarak andı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Hamaney’in ölümünü “tüm Müslümanlara savaş ilanı” olarak değerlendirdi ve intikamın meşru hak olduğunu vurguladı. Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Laricani, “daha önce yaşanmamış sertlikte” yeni saldırılar geleceğini belirtti.
Körfez Ülkelerinde Patlamalar ve Hasar
Dubai ve Doha’da patlama sesleri duyuldu. BAE’de düşen dron parçaları evlere zarar verdi, iki kişi yaralandı. Cebel Ali Limanı’nda yangın çıktı. Umman’ın Dukum Limanı’na iki insansız hava aracı isabet etti, bir işçi yaralandı. Katar’da sanayi bölgesinde küçük yangın meydana geldi. Bu saldırılar, bölgedeki enerji ve ticaret altyapısını doğrudan tehdit ediyor.
Havayolu Uçuşlarında Kaos
Çatışmalar nedeniyle binlerce uçuş iptal edildi. Birçok havayolu şirketi Ortadoğu seferlerini durdurdu veya erteledi. Uçuş süreleri uzadı, yakıt maliyetleri arttı. Havacılık uzmanları önümüzdeki günlerde yeni iptaller olabileceğini öngörüyor.
Pakistan ve Keşmir’de Protestolar
Pakistan’ın Karaçi kentinde ABD Konsolosluğu’na yönelik protestoda dokuz kişi öldü, 25 kişi yaralandı. Keşmir’de binlerce kişi ABD ve İsrail karşıtı gösteri düzenledi. Şiilerin yoğun olduğu bölgelerde tepkiler giderek büyüyor.
Bölgedeki gelişmeler hızla değişirken, operasyonların üçüncü günü yeni sürprizlere gebe görünüyor. Diplomatik çabalar, askeri hareketlilik ve sivil kayıplar bir arada izlenmeye devam ediyor. Her yeni saat, küresel dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Okuyucularımız en güncel bilgileri için takipte kalmalı; zira durum anbean evrilmeye devam ediyor.
