Bilal DemirRamazan ayına sayılı günler kala, sofraların vazgeçilmezi olan temel gıda ürünlerindeki fiyat hareketliliği kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor. Yapılan kapsamlı araştırmalar, geçen yılın aynı dönemi ile bu yılki fiyatlar arasında çarpıcı farklar olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle sebze ve meyve grubunda yaşanan artışlar, mutfak enflasyonunun boyutunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
Limon Fiyatlarında Rekor Artış
Araştırma sonuçlarına göre, market raflarında fiyatı en çok artan ürünlerin başında limon geliyor. Geçen yılın aynı dönemine göre kıyaslandığında, limon fiyatlarında yüzde 197,4 gibi astronomik bir artış yaşandı. Rakamlara döküldüğünde, geçen sene kilogramı 31,28 TL olan limonun, bu yıl 93 TL seviyelerine çıktığı görülüyor. Bu durum, limonun “zam şampiyonu” olarak adlandırılmasına neden oldu.
Limonu takip eden diğer ürünlerde de durum farklı değil. Kabak fiyatlarında yüzde 149,2’lik bir artış gözlemlenirken, fındık yüzde 117,1 ve elma yüzde 108,8 oranında zamlandı. Bu veriler, temel gıda maddelerine erişimin geçen yıla göre ne kadar zorlaştığını somut bir şekilde ortaya koyuyor.
Üretici tarafında da benzer bir tablo hakim. Limon, üreticide de yüzde 212,7’lik artışla başı çekiyor. Antepfıstığı yüzde 160, kuru kayısı yüzde 133,3 ve kırmızı mercimek yüzde 100 oranında artış göstererek üretici fiyatlarını yukarı taşıyan diğer ürünler oldu.
Fiyatı Düşen Ürünler ve Nedenleri
Genel artış eğiliminin aksine, bazı ürünlerde fiyat düşüşleri de yaşandı. Marketlerde en çok ucuzlayan ürün yüzde 41,9 ile kuru soğan oldu. Kuru soğanı yüzde 31,9 ile kuru fasulye, yüzde 26,4 ile nohut ve yüzde 18,3 ile beyaz lahana takip etti. Bu düşüşler, tüketiciler için bir nebze olsun rahatlama sağlasa da genel tablodaki yüksek artışların gölgesinde kalıyor.
Üretici tarafında ise kuru soğan fiyatları yüzde 68,5 oranında geriledi. Bu düşüşü yüzde 44 ile beyaz lahana, yüzde 29,8 ile sivri biber ve yüzde 23 ile patates izledi. Uzmanlar, bu düşüşlerin arkasındaki nedenleri rekolte ve hava koşullarına bağlıyor.
Özellikle kuru soğandaki fiyat düşüşünün temel sebebi olarak yüksek rekolte ve artan hava sıcaklıkları gösteriliyor. Depolarda bekleyen ürünlerin bozulma riskiyle karşı karşıya kalması, üreticileri ellerindeki stoku hızla elden çıkarmaya yöneltti. Bu durum, piyasada arz fazlası oluşmasına ve fiyatların aşağı çekilmesine neden oldu. Patates ve karnabahardaki düşüşün ise talep azlığından kaynaklandığı belirtiliyor.
Son 15 Günün Zam Şampiyonu: Pırasa
Ramazan öncesi son 15 günlük periyot incelendiğinde, marketlerdeki fiyat hareketliliğinin devam ettiği görülüyor. Bu kısa süre zarfında markette bulunan 41 ürünün 27’sinde fiyat artışı yaşanırken, sadece 14 üründe fiyatlar geriledi.
Kısa vadeli bu artışlarda başı çeken ürün yüzde 42,9 ile pırasa oldu. Pırasayı yüzde 32,1 artışla marul, yüzde 27,4 artışla kabak ve yüzde 25,6 artışla sivri biber takip etti. Bu veriler, taze sebze grubundaki oynaklığın ne kadar yüksek olduğunu gösteriyor.
Aynı dönemde markette fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 9,6 ile yeşil mercimek oldu. Antepfıstığı, nohut, kuru soğan ve havuç da son iki haftada fiyatı gerileyen diğer ürünler arasında yer aldı.
Üreticide Kısa Vadeli Değişimler
Son 15 günlük süreçte üretici fiyatlarına bakıldığında, en yüksek artışın yüzde 47,3 ile maydanozda gerçekleştiği görülüyor. Marul yüzde 36,1, mandalina yüzde 28,8, havuç yüzde 28,6 ve pırasa yüzde 23,9 oranında zamlanarak üretici tarafında fiyatı artan diğer ürünler oldu.
Buna karşılık, karnabahar üreticide yüzde 17 oranında ucuzlayarak fiyatı en çok düşen ürün oldu. Kuru soğan ve fındıkta yüzde 12,7, patateste ise yüzde 9,4 oranında fiyat düşüşleri kaydedildi. Üreticilerin bu kısa vadeli fiyat artışlarına dair henüz resmi bir gerekçe sunmadığı da dikkat çeken notlar arasında.
Enflasyon Rakamlarında Farklı Tablolar
Gıda fiyatlarındaki bu değişimler, genel enflasyon verileriyle birlikte değerlendirildiğinde daha geniş bir ekonomik tablo ortaya çıkıyor. Resmi verilere göre Ocak 2026’da aylık enflasyon yüzde 4,84, yıllık enflasyon ise yüzde 30,65 olarak açıklandı.
Ancak bağımsız araştırma gruplarının verileri daha farklı bir seyir izliyor. Alternatif hesaplamalara göre Ocak 2026’da aylık enflasyon yüzde 6,32, yıllık enflasyon ise yüzde 53,42 seviyelerinde gerçekleşti. Bu fark, çarşı-pazar enflasyonu ile resmi rakamlar arasındaki tartışmaların devam edeceğini gösteriyor.
Özellikle dar gelirli vatandaşların bütçesini doğrudan etkileyen gıda enflasyonu, yaklaşan Ramazan ayı öncesinde en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor. Sofraların maliyeti artarken, vatandaşın alım gücündeki değişimler yakından izleniyor.
Bu makale ile ilgili bazı bilgiler tablo halinde makalenin aşağısında verilmiştir.
| Ürün (Market) | Değişim Oranı (Yıllık) |
|---|---|
| Limon | +%197,4 (Artış) |
| Kabak | +%149,2 (Artış) |
| Fındık | +%117,1 (Artış) |
| Elma | +%108,8 (Artış) |
| Kuru Soğan | -%41,9 (Azalış) |
| Kuru Fasulye | -%31,9 (Azalış) |
| Nohut | -%26,4 (Azalış) |
| Beyaz Lahana | -%18,3 (Azalış) |
| Ürün (Üretici) | Değişim Oranı (Yıllık) |
|---|---|
| Limon | +%212,7 (Artış) |
| Antepfıstığı | +%160,0 (Artış) |
| Kuru Kayısı | +%133,3 (Artış) |
| Kırmızı Mercimek | +%100,0 (Artış) |
| Kuru Soğan | -%68,5 (Azalış) |
| Beyaz Lahana | -%44,0 (Azalış) |
| Sivri Biber | -%29,8 (Azalış) |
| Patates | -%23,0 (Azalış) |
| Ürün (Market – Son 15 Gün) | Değişim Oranı |
|---|---|
| Pırasa | +%42,9 (Artış) |
| Marul | +%32,1 (Artış) |
| Kabak | +%27,4 (Artış) |
| Sivri Biber | +%25,6 (Artış) |
| Yeşil Mercimek | -%9,6 (Azalış) |
| Enflasyon Verisi (Ocak 2026) | Aylık Oran | Yıllık Oran |
|---|---|---|
| Resmi Veri (TÜİK) | %4,84 | %30,65 |
| Bağımsız Veri (ENAG) | %6,32 | %53,42 |
Bilal Demir
